Hoe vinden we muziekonderwijs opnieuw uit?

Het muziekonderwijs komt weer terug op de basisschool, maar vóór het zo ver is moet er nog heel wat gedaan worden. Veel juffen en meesters hebben immers niet meer geleerd hoe je een leuke muziekles geeft. Eigenlijk moet het gewoon opnieuw uitgevonden worden.

Het uitgangspunt van iedere uitvinding is aanhaken en voortborduren op iets dat al bestaat én succesvol is. Voor muziekonderwijs is dat bijvoorbeeld de popcultuur in IJsland, prachtig aangehaald door Suzan Lutke in haar blog van 19 januari in de Volkskrant. In dezelfde krant trof ik echter ook een artikel over de muzikale invloed dichterbij huis: ons eigen Limburgse Horst. Oorsprong van gitaarband de Afterparties, de grote belofte van 2014. Ik verbind deze twee zaken graag even.

Waar noch in het artikel, noch in het blog de vinger op wordt gelegd is welk muziekonderwijs deze succesvolle musici hebben gehad, terwijl je dat meteen herkent als je de artikelen naast elkaar leest. Het begon in beide gevallen namelijk gewoon thuis, bij hun eigen familie. Een IJslandse opa, en de Limburgse vader: Chris Nellen, liedjesschrijver. O ja: een hele kolom wordt gewijd aan ‘inspiratiebronnen’. Maar aan inspiratie heb je pas wat als er sprake is van een voedingsbodem. En wie zijn de eerste voeders van de jonge musici? De ouders, grootouders en andere familieleden!

“Het is koud, je hebt niets te doen en je pakt een gitaar” en: “Het muzikale licht zag ik toen ik het schrijfwerk van mijn oude vader, gestoeld op de IJslandse poëzie, las”. Dat zijn prachtige romantische beelden, waar iedereen meteen voor valt, maar die weinig relatie hebben tot de werkelijkheid. Vóór dat moment waren deze jongens namelijk al rijk gevoed met een klankwereld en wisten ze wat ze wilden doen met die gitaar.

Voor IJsland is dat de IJslandse ‘bijbel’, de Edda, die zo’n 1200 jaar geleden al, gezóngen verspreid werd. De schriftelijke verspreiding van die IJslandse mythische verhalen kwam pas vele eeuwen later. Tot die tijd trokken bards rond, de zingende verhalenvertellers die de verhalen zongen die later boeken zouden worden. En die muziek was stoer en ijl en zeer vurig!

In die traditie staan de IJslandse popmusici, zoals de jongens uit Horst staan in de traditie van de band ‘Heideroosje’, die een liedtekst van hun vader opnam. De band waarvan de musici in hun dorp Horst rondliepen.

Is muziekonderwijs op de basisschool dan niet zinvol? Zeker wel! Maar een kind is geen onbeschreven blad als het met muziek start in groep 1. Trouwens ook niet als het naar de zo waardevolle peuterspeelzaal gaat. Aan de peuterjuffen leren hoe en wat te zingen met de kleintjes, daar breek ik een lans voor, zoals ik even graag een lans breek voor muziek voor baby’s. Want dáár begint het. Het leven van een succesvolle musicus start niet met een gitaar of met een prachtig gedicht. Het leven van een musicus start met de hartenklop, het ruisende bloed en de zangstem van de moeder: dat is wat de ongeboren baby in de baarmoeder hoort. Net als het muziekinstrument dat moeder bespeelt.

Als de basisschool met goede methodes en gepassioneerde muziekleraren vernieuwend kan aanhaken op bestaande tradities, dan hebben jongeren, als ze zich dood gaan vervelen in de puberteit en met een gitaar bij elkaar kruipen, de basis om succesvol vernieuwende muziek te maken en de bestaande cultuur uit te bouwen.